Noordertuin van Antwerpen

Noordertuin van Antwerpen Groen in alle kleuren!

Natuur, Parken en Tuinen

NATUUR

De Noordertuin beschikt over een uitgebreid aanbod aan natuurgebieden. Binnen de Antwerpse kempen kunnen we met trots zeggen dat we over het grootste aantal hectares aan natuurgebieden beschikken. Ideaal om zalig te ontspannen of te genieten van de pracht van de natuur.

Onze slogan is niet voor niks “Groen in alle kleuren”

Overzicht

Kalmthoutse Heide

Voor de meeste mensen is dit het bekendste stukje heidegebied van de provincie en misschien wel in gans Vlaanderen. Dit Heidelandschap maakt deel uit van het grenspark “De Zoom”. Het gebied is een half-natuurlijk landschap. Hieronder verstaan we dat zonder tussenkomen van de mens deze landschapsvorm zou verdwijnen. De Heide dient regelmatig te worden gekapt en geplagd. Dit proces geeft de kans aan struikhei, dophei, zonnedauw, … zich te ontwikkelen. Het Heidegebied is beschermd als natuurreservaat sinds 1968. Meer info: www.devroente.be of www.grensparkzk.be

Brechtse Heide

Iets minder bekend dan de Kalmthoutse maar daarom zeker niet minder mooi en in oppervlakte zelfs groter. De Brechtse Heide is een zeer uitgestrekt gebied van bijna 1800 ha dat beschermd is als landschap. Je vindt er bos, zandwegen, vennen en landbouwvelden doorkruist door tal van bomenrijen. Het strekt zich uit over de gemeenten Brecht, Malle, Schilde en Zoersel. In de Brechtse Heide kan je wandelen, fietsen of paardrijden. Je kan er volop genieten van de rust en de natuur. Door de afwisseling van bos, vennen en landbouwgronden voelen een heel aantal soorten vogels (± 170) en planten (± 400) zich er thuis. Je vindt er bijvoorbeeld akkervogels als patrijs, fazant, velduil en een tal van zangvogels zoals nachtegaal. Langs de velden kan je fluitekruit, zevenblad, wilde peen, enkelwortel opmerken. Struikheide en dopheide zijn natuurlijk ook te vinden in de Brechtse heide.

Groot Schietveld

Dit gebied is militair domein en wordt actief gebruikt als oefenterrein voor de artillerie. De bossen en natuurwaarden worden beheerd door het Agentschap voor Natuur en Bos. Het Groot Schietveld is 1571 ha groot en daarmee, op de Kalmthoutse Heide na, het grootste natuurgebied in de provincie. Het bestaat uit een grote, aaneengesloten oppervlakte droge en vochtige heide, vennen en hooilanden omringd door een gordel van bossen. Het reservaat is belangrijk om zijn grote natuurlijke soortenrijkdom. Vooral planten van de vochtige heide, zoals heideorchis, veenorchis, klokjesgentiaan en ronde zonnedauw zijn er nog te vinden. Ook voor insecten is het gebied interessant. Zo worden er meer dan 30 soorten dagvlinders, waaronder het gentiaanblauwtje, aangetroffen. Maar het Groot Schietveld is vooral bekend om zijn grote adderpopulatie, die tot de belangrijkste van Noordwest-Europa behoort, en om de meer dan 100 soorten broedvogels, waaronder de wespendief en de nachtzwaluw. Loopt zowel over het grondgebied van Brecht, Wuustwezel als Brasschaat. Het Groot Schietveld blijft militair domein en bijgevolg niet vrij toegankelijk.

Groot Schietveld, Militiar domein

Klein Schietveld

Het Klein Schietveld maakt deel uit van het Kamp van Brasschaat, een militaire basis die sedert begin 19e eeuw te Brasschaat door de Nederlanders gesticht werd. Met het vliegveld bij telt dit gebied ruim 840 ha. Helaas behoort het merendeel tot het militair domein en is dit niet toegankelijk voor het publiek. Men treft hier nog een stukje ongerepte natuur aan. Het toegankelijke deel is beslist de moeite waard om een bezoekje te brengen. Landschappelijk kan je het vergelijken met het hier boven beschreven Groot Schietveld.

Horendonkse Bossen

Naaldbossengebied met een oppervlakte van 120 ha in handen van de gemeente Essen. Verspreid over het gebied liggen enkele duintoppen. Doorheen de bossen lopen verschillende uigestippelde wandelroutes. Gebied stond vroeger bekend omwille van zijn vele kleine smokkelweggetjes.

Mastenbos

Het “Mastenbos” te Kapellen is met z’n 150 hectare een afwisselend gebied met bos, zandige heivlaktes, ruige grasvlaktes, bosranden en resten van vroegere boomaanplantingen. Je wandelt deels ook door oude bomendreven van een vroeger landschapspark. Oude zomereiken en berken groeien met plezier in elkaars gezelschap. Ze verdragen her en der het gezelschap van de grove den. Op de veldjes die nog niet zo lang geleden geplagd werden komt de struikhei langzaam weer te voorschijn. Met het beheer van het gebied wil men een gemengd loofbos verkrijgen met open plekken. Hiervoor werden er jonge boompjes aangepland maar zullen er ook bomen moeten verdwijnen zoals de Amerikaanse eik en de lork. Zo krijgt de oorspronkelijke vegetatie weer kans. Uiteraard groeit op de zure droge zandgrond hoofdzakelijk een eikenberkenbos.

Wildertse Duintjes

De duintjes ontstonden door de ontbossing van het oorspronkelijke eikenberkenbos. Na de laatste ijstijd verstuifde het zand en hoopte zich op tot landduinen. Op de zandgrond werd na de Tweede Wereldoorlog naaldbos aangeplant.  Door regelmatige uitdunningen komt er meer licht op de bodem. Loofhout ontwikkelt zich op die manier onder een scherm van naaldhout.  Die struiklaag bestaat uit Amerikaanse vogelkers, inlandse eik, lijsterbes, spork en berk. In de kruidlaag vinden we vooral pijpenstrootje, struikheide en mossen. In en rond het water vertoeven kikkers en salamanders. ’s Avonds gaan vleermuizen op jacht naar insecten die boven het wateroppervlak vliegen. Onder de gevleugelde bewoners vinden we grote bonte specht, zwarte specht en bosuil. Door veelvuldig recreatief gebruik van het bos zijn sommige grotere zoogdieren zoals vos en ree eerder zeldzaam aanwezig. De reliëfverschillen maken de duintjes zeer geliefd bij wandelaars, fietsers, joggers, nordic walkers en mountainbikers. Tijdens je wandeling kan je ook een bezoek brengen aan het bosmuseum Wildert.

De Maatjes

De Maatjes is een grensoverschrijdend natuurgebied met afwisselend rietvelden en vochtige weilanden. Hier en daar bevinden er zich kleine broekbosjes en visvijvers. Het grootste gedeelte van het rietveld (ongeveer 50 ha) ligt in Nederland. In Vlaanderen telt het gebied bijna 8 ha. Het gebied heeft verschillende bestemmingen op het gewestplan. Het rietveld met omliggende weilanden heeft de bestemming van natuurgebied met wetenschappelijk waarde, de aan Nederland palende weilanden hebben de bestemming natuurgebied. De rest is landbouwgebied met ecologische waarde. Bovendien ligt het hele gebied in een vogelrichtlijngebied.

De Maatjes

Het Rood

Het gemeentelijk natuurgebied Het Rood in Kapellen is sinds 1996 in beheer bij Natuurpunt. Het is een bosgebied van 20 ha groot op de overgang van de Kempen naar de polders. De naam is afkomstig van de roestbruine kleur van de bodem. Dat is geen vervuiling, maar ijzer dat ‘verroest’. Dit is van nature in de zandbodem aanwezig. Heel de omgeving en de Rode beek die er doorheen loopt, wordt trouwens gekenmerkt door dit rode zand.  Het Rood is gelegen op de grens van Kapellen met de buurgemeente Hoevenen aan het kruispunt van de Streepstraat met de Parijse Weg. Het vormt een natuurlijke buffer tussen beide dorpskernen.  Het Rood werd zo’n 200 jaar geleden als park van het kasteel Blauwhof aangelegd. Het bestaat grotendeels uit aangeplant loofbos. Doorheen het bos lopen verschillende dreven met majestueuze beuken en eiken . Die zijn ouder dan het bos zelf. Bij de aanleg van het park werden immers eerst de dreven aangeplant en pas nadien de bospercelen. De belangrijkste boomsoorten zijn zomereik, Amerikaanse eik, beuk en berk. Verspreid in het bos vinden we ook grove den en tamme kastanje. In Het Rood liggen ook soortenrijke graslanden. Die worden heel het jaar door begraasd door 3 Gallowayrunderen.

Andere kleinere natuurgebieden:

De Vraegheide en De Poppelaer (10,6 ha) te Brecht

Natuurreservaat De Kooldries (15 ha) te Brecht

Wandeldomein De Leeuwerk (21 ha) te Brecht

Natuurreservaat Den Hoofsweer (20 ha) te Brecht

Uilenbos gelegen te Wuustwezel

PARKEN EN TUINEN

Naast waardevolle natuurgebieden is bij een bezoek aan de Noordertuin verpozen in een van de vele parken of tuinen een absolute must. Geniet van de gezellige drukte, de kleurenpracht en tal van andere factoren die jou bezoek onvergetelijk zal maken !

Park Brasschaat

Het domein is ontstaan in de 18e eeuw, toen de Helhoeve omgebouwd werd tot een hof van plaisantie. Het lag ongeveer waar zich nu de vijvers met fonteinen vóór het huidige kasteel bevinden. Dit kasteel werd in 1872 gebouwd door Armand Reusens, burgemeester van Brasschaat. Het Park is nu 147 ha groot. Armand Reusens stelde het park open voor het grote publiek. In 1949 kocht de Gemeente Brasschaat het kasteel en sinds 1978 wordt het domein voor een deel beheerd door Bos en Groen. Door hun toedoen werden er meer dan 41.000 nieuwe bomen aangeplant m.n. inlandse eik, moeraseik, beuk, haagbeuk, es, tamme kastanje, hazelaar, zwarte els, meidoorn, fijnspar, Corsicaanse den en reuzeden. Geen luxe als men bedenkt dat het bomenbestand exemplaren telt van 150 tot 200 jaar oud en sommige nog ouder. Dit park is bij het grote publiek vooral bekend om zijn sportaccomodatie. Weinig Vlaamse gemeenten kunnen bogen op een zo mooi en zo groot park, dat staat vast!

Kasteel Brasschaat

Peerdsbos

De naam Peerdsbos dook voor het eerst op in 1434 als “Peertsbusch”. Gelegen op het gebied van zowel Brasschaat als Schoten is het Peerdsbos het oudst bekende wandelbos van de gehele provincie. Het Peerdsbos maakt deel uit van het domein Bremdonck, dat bestond uit akkers, weiden en bos voor timmer- en brandhout. Het is vandaag de dag nog steeds eigendom van het Antwerpse OCMW. In de loop der tijden werden grote delen van het oorspronkelijke domein verkocht en verkaveld onder meer aan Van Havre en Reusens waarbij het huidige Park van Brasschaat tot stand kwam. Vandaag de dag blijft er nog ongeveer 148 ha aaneengesloten bos over, slechts onderbroken door enkele kleine open plekken en weiden. De bodem vandaag de dag behoort tot het Berken-Zomereiken-type. Er groeit erg veel adelaarsvaren, wilde kamperfoelie, valse salie, lelietje van dalen en dalkruid. Meer dan 70% bestaat uit bos, meest zomereik, berk en naaldbomen waaronder zowel grove als zwarte den. Doorheen het bos stroomt de Laarse beek met een groot verval (2,8 m over 2 kilometer) en enkele zeer mooie meanders.

Arboretum Kalmthout

De oudste bomen van Arboretum Kalmthout werden meer dan 150 jaar geleden aangeplant door Charles Van Geert. Zijn kwekerij groeide uit tot een prachtige bomentuin. Vele zeldzame houtige gewassen werden bijgeplant door Van Geert’s opvolgers. De kracht van Arboretum Kalmthout is de eigenheid waarmee de wetenschappelijke plantencollectie in de architectuur van de tuin is opgenomen. De vele bijzondere planten groeien in esthetische arrangementen. De ongebruikelijke combinaties van rijkbloeiende bomen en struiken dompelen de tuin het hele jaar onder in een zee van kleuren. Hiertussen verleiden slingerende, frisse graspaden de bezoeker tot inspirerende wandelingen in de twaalf hectare grote tuin. De landschappelijke aanleg resulteert in een verrassend natuurlijke en harmonische uitstraling. Gans het jaar worden wandelingen georganiseerd en kan je de tuin bezoeken individueel of in groep onder begeleiding van een gids. Meer info: www.arboretumkalmthout.be

Arboretum Kalmthout

Den Inslag

De Inslag of Inslaen werd reeds vernoemd rond 1600. De naam verwijst naar de ingebruikname of ontginning. Het oorsponkelijk heidegebied werd ontgonnen als akker- en weiland. Later werden delen bebost. Het domein in Brasschaat vormde eertijds een groot aaneengesloten geheel met de omringende bossen. Tijdens beide wereldoorlogen werd grote schade aangebracht door kaalkappingen omwille van de zichtbaarheid en door het graven van schutterskuilen en loopgrachten. In 1949 begon men de oorlogsschade te herstellen door herbebossing. De Antitankgracht loopt dwars door het domein. Grove dennen en lorken bedekken ongeveer 40% van het bos. Door recente aanplantingen en omvormingen zal in de toekomst het loofhout een belangrijkere rol spelen. Eerst worden overwoekerende exoten als amerikaanse vogelkers en rododendron bestreden. De grachten en poelen zijn belangrijke paaiplaatsen voor de gewone pad en de bruine kikker. Zwarte specht, havik, sperwer, buizerd en bosuil broeden in het domein. Reeën en vossen voelen zich hier thuis. De Inslag is open voor het publiek van zonsopgang tot zondsondergang. Een deel van het domein is natuurgebied en daar is geen vrije toegang.

Den Uitlegger

Het domein in Brasschaat heeft zijn naam te danken aan de landmeter (of uitlegger) die hier vroeger heeft gewoond. Het maakte vroeger deel uit van het 440 ha grote domein “De Oude Gracht” van de familie Bunge. De twee wereldoorlogen drukten duidelijk hun stempel op dit domein: bunkers, loopgraven, onderstoppen van bunkers, militaire spoorlijn, antitankgracht enz… . In 1983 werd het domein eigendom van de Vlaamse Gemeenschap en wordt het beheerd door het Agentschap Natuur en Bos. Sinds 1992 geniet het domein bijzondere bescherming door de rangschikking van heel “De Oude Gracht”, “De Uitlegger” inbegrepen, als beschermd Landschap. Thans is er nog 89 ha dat overblijft met oa een picknikweide, bosleerpad en zonneweide.

De Mik

Het park bevindt zich vlak tegenover park Den Inslag in Brasschaat. De Mik was ooit een vermaard arboretum met nog steeds een grote variatie van boomsoorten en planten die onze speciale aandacht vragen en die ofwel door hun zeldzaamheid, ofwel door hun grote omvang en ouderdom absoluut de moeite waard zijn. Vooral een gemengd bos waar zowel eik als beuk en zwarte den te vinden is. De vele rododendrons zijn ook een verhaal apart. Maar er vallen stilaan open plekken wat de beuken geen goed doet. Men tracht dan ook iets te doen door de beuken die teveel in de zon kwamen te staan een soort “kous” van jute aan te trekken. Voorts is er een vochtige weide waar o.m. Waternavel te vinden is en die met interessante bomen omringd is. Op en rond de grote parkvijver, dominerend in het geheel, leven een groot aantal watervogels waaronder verschillende soorten eend, gans, waterhoen, meerkoet, nijlgans en een koppel mooie zwarte zwanen. Het bos wordt bevolkt door vele zangvogels en kleine zoogdieren.

Kloosterdomein Franciscanessen

Gebied van 40 ha gelegen aan de Bredabaan te Wuustwezel. Achter het kloosterdomein bevindt zich een groot park. Men heeft de intentie het domein over te nemen van de zusters die in de nabije toekomst zullen verhuizen.

Enkele kleinere tuinen en parken

Park Beaulieu te Kapellen

Kattekensberg (11 ha) te Brasschaat

Pastorijtuin de Oude Pastorij te Kalmthout

Gemeentelijk Speelbos Kapellen

Strijboshof (4 ha) te Kalmthout

Neem ook eens een kijkje op www.opentuinen.be

Heb je interesse in een wandeling in één der domeinen en heb je nog vragen? Contacteer ons gerust!